Kasas suresi 1-44 ayetlerin 45-50 ayetlerle ilişkisi nedir?

 

Kasas Suresi 45-50. ayetler, Hz. Musa kıssasının neden anlatıldığını açıklayan bölüm gibidir. Yani surede önce uzun uzun olaylar anlatılıyor; sonra Allah bize dönüp adeta şöyle diyor:

“Bu anlattıklarım sadece geçmişte yaşanmış bir hikâye değil. Bunlar size rehber olsun, ibret olsun, uyarı olsun diye anlatılıyor.”

Kasas Suresi’nde Hz. Musa’nın hayatı 3. ayetten itibaren başlıyor. Firavun’un zulmü anlatılıyor. Erkek çocukları öldürtmesi, toplumu sınıflara ayırması, insanları ezmesi anlatılıyor. Sonra Musa’nın annesine ilham ediliyor, Musa suya bırakılıyor, Firavun’un sarayında büyüyor. Yani Allah, Firavun’un yok etmek istediği çocuğu, Firavun’un kendi evinde büyütüyor.

Burada ilk ders şu:

İnsan plan yapar, Allah’ın planı hepsinin üstündedir.

Sonra Musa büyüyor. Bir olay yaşıyor, hata yapıyor, pişman oluyor, “Rabbim ben kendime zulmettim” diyor. Sonra Mısır’dan çıkıyor, Medyen’e gidiyor, orada olgunlaşıyor. Sonra Tur’da vahiy alıyor ve tekrar Firavun’a gönderiliyor.

Bu da ikinci büyük ders:

Allah bazen insanı görevinden önce hayatla eğitir.

Musa önce korkuyu yaşadı, pişmanlığı yaşadı, yalnızlığı yaşadı, gurbeti yaşadı, emeği yaşadı, çobanlığı yaşadı. Sonra Firavun’un karşısına çıktı. Yani Musa’nın mücadelesi sadece Firavun’a karşı değil; kendi korkularıyla, geçmişiyle ve insanî zayıflıklarıyla da bir mücadeleydi.

Sonra 40. ayette Firavun’un sonu geliyor. Firavun ve askerleri suda boğuluyor.

Bu noktaya kadar olay anlatıldı.

Ama 45-50. ayetlere gelince Allah artık bu olayları Peygamberimize ve onun üzerinden bütün insanlara bağlıyor.

45. ayetle bağlantı

45. ayette Allah, Peygamberimize diyor ki:

“Sen o dönemlerde yaşamadın. Medyen halkı arasında bulunmadın. Ama biz bunları sana vahiy ile bildiriyoruz.”

Burada mesaj şu:

Kur’an’daki Musa kıssası tarih kitabından alınmış sıradan bir bilgi değildir. Allah’ın vahyidir. Allah, geçmişte yaşananları bugünkü insana ders olsun diye anlatır.

Bu ayetin Musa kıssasıyla bağı şudur:

Musa’nın Medyen’e gidişi, orada kalışı, olgunlaşması, sonra görevle dönmesi sadece eski bir olay değil; Peygamberimize ve bize verilen bir derstir.

Demek ki insan bazen sıkıntılı yollardan geçer ama o yollar onu hazırlar.

Bugün de bir insan yaşadığı zorluklara sadece “neden başıma geldi?” diye bakmamalı. Bazen Allah o zorluklarla insanı büyütür, sabrını artırır, egosunu kırar, kalbini olgunlaştırır.

46. ayetle bağlantı

46. ayette Allah yine Peygamberimize diyor ki:

“Musa’ya seslendiğimiz zaman sen Tur’un yanında değildin. Fakat Rabbinden bir rahmet olarak gönderildin ki insanları uyarasın.”

Burada çok önemli bir nokta var:

Uyarı rahmettir.

Musa, Firavun’a gönderildiğinde aslında Firavun’a bile bir rahmet kapısı açılmıştı. Çünkü Firavun’a hakikat ulaştı. Ona dönme imkânı verildi.

Peygamberimiz de kendi toplumuna uyarıcı olarak gönderildi.

Bugün de bu ayetin bize bakan yönü şudur:

Bir insan seni uyarıyorsa, sana “kul hakkı yeme, yalan söyleme, harama girme, nefsini ilah edinme” diyorsa bu düşmanlık değildir. Bu rahmettir.

Ama insanın egosu uyarıyı sevmez. Firavun’un sorunu da buydu. Musa onu uyardı ama o uyarıyı kabul etmedi. Çünkü egosu büyüktü.

Bugün de insan bazen aynı hataya düşer.

Biri ona “kardeşim burada yanlış yapıyorsun” der. O hemen savunmaya geçer:

“Sen önce kendine bak.”

“Herkes yapıyor.”

“Ben haklıyım.”

“Bana kimse karışamaz.”

İşte 46. ayet, Musa kıssası üzerinden bize şunu öğretiyor:

Uyarılmak kötü değildir. Asıl felaket, uyarıya kapanmaktır.

47. ayetle bağlantı

47. ayet çok önemli. Allah buyuruyor ki, insanlar kendi elleriyle yaptıkları yüzünden başlarına musibet geldiğinde “Rabbimiz bize bir elçi gönderseydin de uysaydık” demesinler diye elçi gönderildi.

Bu ayet Musa kıssasına çok bağlıdır.

Firavun’un başına gelen son, rastgele gelmedi. Firavun’un kendi yaptıklarının sonucuydu.

O zulmetti.
İnsanları ezdi.
Çocukları öldürttü.
Kibir yaptı.
Uyarıyı reddetti.
Sonunda kendi yolunun sonucuyla karşılaştı.

Bu ayet bize şunu söyler:

İnsan başına gelen her şeyi sadece dışarıya bağlamamalı. Kendi yaptıklarına da bakmalı.

Bugün toplum bozuluyorsa sadece “zaman kötü” diyemeyiz.

Biz ne yaptık?
Neyi normalleştirdik?
Neye sustuk?
Hangi haksızlığa göz yumduk?
Hangi haramı kolaylaştırdık?
Çocuklara nasıl örnek olduk?

Mesela bir aile çocuğuna “namaz kıl” diyor ama evde sürekli kavga, hakaret, yalan varsa çocuk dinin ahlakını nereden görecek?

Bir esnaf “bereket kalmadı” diyor ama tartıda, fiyatta, sözde dürüst değilse bereket nasıl gelsin?

Bir toplum kul hakkını bilir ama torpili normal görürse, o toplumda adalet nasıl ayakta kalır?

47. ayet Musa kıssasıyla birlikte bize şunu söyler:

Felaketler bazen gökten sebepsiz düşmez; insanın kendi eliyle kurduğu yanlış düzenin sonucudur.

48. ayetle bağlantı

48. ayette insanlar hak geldiğinde bahane üretiyorlar. “Musa’ya verilene benzer bir şey verilmeliydi” diyorlar. Sonra daha önce Musa’ya verileni de inkâr ettikleri hatırlatılıyor.

Yani hakikat gelince teslim olmuyorlar; bahane arıyorlar.

Bu, Firavun’un tavrına çok benzer.

Musa açık delillerle geldi. Firavun ne dedi?

“Sihir.”

Yani delili gördü ama kabul etmedi. Çünkü kabul ederse değişmesi gerekecekti.

Bugün de insan bazen hakikati bilmediği için değil, değişmek istemediği için reddeder.

Kur’an ona dokunacak diye uzak durur.
Kul hakkını hatırlatınca rahatsız olur.
Haramı söyleyince “çağ değişti” der.
İsrafı söyleyince “ben kazandım” der.
Faizi söyleyince “bu zamanda başka türlü olmaz” der.

Bu ayet Musa kıssasıyla bize şunu gösterir:

Bahane üreten insan, hakikati değil kendi rahatını korumak ister.

Firavun da bunu yaptı. Müşrikler de bunu yaptı. Bugünün insanı da bunu yapabilir.

49. ayetle bağlantı

49. ayette Allah çok güçlü bir soru sorduruyor:

“Eğer doğru söylüyorsanız, Allah katından bundan daha doğru yol gösteren bir kitap getirin de ben ona uyayım.”

Bu ayet bize şunu sorar:

Madem Allah’ın rehberliğini kabul etmiyorsun, yerine ne koyuyorsun?

Bu da Musa kıssasıyla doğrudan bağlantılıdır. Çünkü Musa Firavun’a Allah’ın rehberliğini getirdi. Firavun ise kendi gücünü rehber yaptı. Kendi aklını, iktidarını, sarayını, çevresini ölçü kabul etti.

Bugün de insan Allah’ın rehberliğini bırakınca boşlukta kalmaz. Mutlaka başka bir şeyi rehber edinir.

Kimisi parayı rehber edinir.
Kimisi nefsini rehber edinir.
Kimisi modayı rehber edinir.
Kimisi kalabalığı rehber edinir.
Kimisi ideolojisini rehber edinir.
Kimisi “herkes böyle yapıyor” sözünü rehber edinir.

Ama ayet diyor ki:

Daha doğru bir rehberiniz varsa getirin.

Bu çok sarsıcı bir sorudur.

Çünkü insan çoğu zaman Kur’an’ı rehber edinmediğinde, aslında çok zayıf şeylerin peşinden gidiyor.

50. ayetle bağlantı

50. ayet bütün bu bölümün zirvesidir:

“Eğer sana cevap veremezlerse bil ki onlar ancak kendi heveslerine uyuyorlar. Allah’tan bir rehber olmaksızın kendi hevesine uyandan daha sapık kim olabilir?”

İşte bu ayet, Musa kıssasının en derin noktasını açıklar.

Firavun neden helak oldu?

Sadece zalim olduğu için değil.
Sadece güçlü olduğu için değil.
Sadece Musa’ya karşı çıktığı için değil.

Asıl mesele şuydu:

Firavun hevasını rehber edinmişti.

Kendi egosunu hakikatin üstüne koydu.
Kendi gücünü Allah’ın emrinden büyük gördü.
Kendi çıkarını adaletin önüne koydu.
Kendi makamını kulluktan üstün gördü.

İşte 50. ayet diyor ki:

İnsan Allah’ın rehberliğini bırakırsa, geriye hevası kalır.

Heva sadece şehvet değildir.

Heva bazen “ben haklıyım” demektir.
Bazen “ben değişmem” demektir.
Bazen “benim çıkarım önce gelir” demektir.
Bazen “benim dediğim olacak” demektir.
Bazen “kimse bana karışamaz” demektir.

Firavun’un içindeki şey buydu.

Ve Kur’an bize şunu söylüyor:

Dikkat edin, Firavun sadece dışarıda bir karakter değil. İnsanın içinde de Firavunlaşma başlayabilir.

Bir insan uyarıya kapalıysa,
kendini hiç sorgulamıyorsa,
hep başkasını suçluyorsa,
kendi arzusunu hakikatin önüne koyuyorsa,
adaleti değil çıkarını seçiyorsa,
orada Firavunlaşma tehlikesi vardır.

Genel bağ

Kasas Suresi’nde Musa kıssası bize olayları gösterir.

45-50. ayetler ise bu olayların bize ne söylediğini açıklar.

Yani:

Musa’nın doğumu bize Allah’ın planını gösterir.
Musa’nın annesi bize tevekkülü gösterir.
Musa’nın hatası bize tevbe ve muhasebeyi gösterir.
Musa’nın Medyen’e gidişi bize terbiyeyi ve olgunlaşmayı gösterir.
Musa’nın Tur’da vahiy alması bize ilahi rehberliği gösterir.
Musa’nın Firavun’a gönderilmesi bize uyarının rahmet olduğunu gösterir.
Firavun’un sonu bize zulmün kalıcı olmadığını gösterir.
45-50. ayetler ise bize şunu söyler:

Bu kıssadan ders alın. Hakikat unutulmasın. Uyarıya kulak verin. Başınıza gelenlerde kendi payınızı görün. Bahane üretmeyin. Kur’an’dan daha doğru bir rehber aramayın. Hevanızı ilah edinmeyin.

Kısaca söylemek gerekirse:

Kasas Suresi’nde Hz. Musa’nın karşısında Firavun vardı.
Bugün bizim karşımızda da kendi nefsimiz, egomuz, hırsımız, çıkarımız ve hevalarımız var.

Musa’nın yolu vahyin yoludur.
Firavun’un yolu hevanın yoludur.

Bu ayetler bize soruyor:

Sen hangi yolu seçiyorsun?