Rûm 57–60 — “Hakikat Geldiğinde Biz Ne Yapıyoruz?”
Bugün Rûm Suresi’nin son dört ayetindeyiz.
57, 58, 59 ve 60.
Ve ben bugün bu dört ayeti okurken kendimize çok basit ama biraz da rahatsız edici bir soru sormamızı istiyorum:
Bir ayet okuduğumuzda, o ayetin hayatımızda bir şeyi değiştirmesine gerçekten hazır mıyız?
Bakın, “Ayet dinlemeye hazır mıyız?” demiyorum.
Dinliyoruz zaten.
Altı yıldır her sabah Kur’an çalışıyoruz.
Bazen çok etkileniyoruz.
“Ne güzel ayetmiş.”
“Ne güzel bağlantı.”
“Ne kadar derin.”
diyoruz.
Bazen gözümüz doluyor.
Bazen şaşırıyoruz.
Bazen heyecanlanıyoruz.
Ama sonra ders bitiyor.
Telefon kapanıyor.
Hayat başlıyor.
Eve gidiyoruz.
Bir tartışma çıkıyor.
Para meselesi açılıyor.
Kardeşimizle bir hak meselesi ortaya çıkıyor.
Eşimiz hoşumuza gitmeyen bir şey söylüyor.
Çocuğumuz bize itiraz ediyor.
Çalışanımız yanlış yaptığımızı söylüyor.
İşte o anda biraz önce dinlediğimiz ayetin söz hakkı var mı?
Asıl mesele burada.
Kur’an ders sırasında mı konuşuyor?
Yoksa hayatın ortasında da konuşabiliyor mu?
Çünkü bazen ayeti dinliyoruz…
Ama tartışma başlayınca ayet gidiyor, nefis geliyor.
Gurur geliyor.
Öfke geliyor.
Menfaat geliyor.
“Ben haklıyım” geliyor.
İşte Rûm Suresi’nin son dört ayeti bizi tam burada yakalıyor.
Mazeretlerimizle…
Hakikati nasıl dinlediğimizle…
Kalbimizin açık olup olmadığıyla…
Ve sabrımızla yüzleştiriyor. Yapıştırılan metin
57. AYET — MAZERETİN BİTTİĞİ GÜN
- ayette Allah, zulmedenlerin o gün mazeretlerinin kendilerine fayda vermeyeceğini bildiriyor.
Bir düşünelim.
İnsan dünyada mazeret üretmekte gerçekten çok başarılı.
Yanlış yapıyoruz.
Sonra hemen açıklama geliyor.
“Ben de çok yoruldum.”
“Sinirliydim.”
“O da bana öyle yaptı.”
“Şartlar beni mecbur bıraktı.”
“Benim çocukluğum böyle geçti.”
“Ben böyleyim.”
“Benim karakterim bu.”
“İşim çok yoğundu.”
“Param yoktu.”
“Zamanım yoktu.”
Mazeret…
Mazeret…
Mazeret…
Ama burada çok önemli bir ayrım var:
Bir davranışın sebebini açıklamak, o davranışın sonucunu ortadan kaldırmıyor.
Eşimi kırmışım.
“Çok yorgundum.”
Olabilir.
Gerçekten yorgun olabilirim.
Belki kimsenin bilmediği yükler taşıyorum.
Ama söylediğim ağır söz, karşımdaki insanın kalbinde iz bıraktı mı?
Bıraktı.
Kardeşimin hakkını yemişim.
“Benim de maddi sıkıntım vardı.”
Olabilir.
Ama hak yine de yenmiş olabilir.
Çocuğuma haksız yere bağırmışım.
“Bütün gün çalıştım.”
Doğru.
Ama çocuk hâlâ bağırılmayı yaşadı.
İşte insanın hayatında çok önemli bir dönüşüm burada başlıyor:
“Ben bunu neden yaptım?” sorusundan sonra, “Peki şimdi neyi düzeltebilirim?” sorusunu sorabildiğimizde.
Çünkü biz bazen yanlışımızı açıklarken o kadar enerji harcıyoruz ki düzeltmeye takat kalmıyor.
Uzun uzun anlatıyoruz.
“Ben aslında şöyleydim…”
“Sonra şöyle oldu…”
“Sen de şunu yaptın…”
“Benim de psikolojim…”
Karşındaki belki tek bir cümle bekliyor:
“Sana haksızlık ettim.”
Bu kadar.
Fakat o cümleyi söylemek niye zor?
Çünkü nefis şunu zannediyor:
“Bunu söylersem küçülürüm.”
Hayır.
Belki tam tersine büyürsün.
Bir baba çocuğuna dönüp:
“Az önce seni dinlemeden kızdım. Yanlış yaptım.”
dese…
Çocuğunun gözünde küçülür mü?
Belki çocuk o gün babasına ilk kez gerçek anlamda güvenir.
Der ki:
“Babam güçlü.”
Niye?
Çünkü hata yapmadığı için değil.
Hatasını kabul edebildiği için.
İşte 57. ayet bugün bize şunu söylüyor olabilir:
Henüz düzeltme imkânımız varken mazeretimizin arkasında saklanmayalım. Yapıştırılan metin Yapıştırılan metin
Çünkü bugün özür dileyebiliyoruz.
Bugün hakkı iade edebiliyoruz.
Bugün telefon açabiliyoruz.
Bugün barışabiliyoruz.
Bugün bir alışkanlığı bırakabiliyoruz.
Bugün tövbe edebiliyoruz.
Ama insan ne diyor?
“Sonra.”
“Biraz zaman geçsin.”
“O da hatasını anlasın.”
“Önce o arasın.”
Ve bazen iki kardeş aynı şehirde oturuyor…
Ama yıllarca konuşmuyor.
Telefon çekiyor.
Gurur çekmiyor.
Numara kayıtlı.
Ev belli.
Yol belli.
Ama içerideki mesafe kilometrelerden daha uzun.
Bir gün gelecek…
“Keşke arasaydım.”
demek bir şeyi değiştirmeyecek.
- ayetin ağırlığı burada.
Bugün düzeltebileceğin bir şeyin, yarın sadece hesabıyla karşılaşabilirsin.
58. AYET — “BANA BAŞKA BİR ŞEY ANLAT”
Sonra 58. ayet geliyor.
Ve benim için bu ayet yıllardır yaptığımız Kur’an dersleriyle çok ciddi biçimde ilişkilendirilebilecek bir ayet.
Allah, bu Kur’an’da insanlar için türlü türlü örnekler verildiğini bildiriyor.
Buradaki “min külli mesel” ifadesini doğru anlayalım.
Bunu “Dünyadaki her teknik mesele bütün ayrıntısıyla Kur’an’da anlatılmıştır” şeklinde okumuyoruz.
Burada insanın hakikati anlayabilmesi için verilen çeşit çeşit misallerden, örneklerden söz ediliyor. Yapıştırılan metin
Zaten Rûm Suresi boyunca Allah bizi nereye bakmaya çağırdı?
Kendimize.
Yaratılışımıza.
Eşler arasındaki sevgi ve merhamete.
Dillerimizin farklılığına.
Renklerimizin farklılığına.
Uykumuza.
Geçim arayışımıza.
Rüzgâra.
Yağmura.
Ölü toprağın yeniden canlanmasına.
Yani insanın önünde hakikati düşünmesi için pencere üstüne pencere açılıyor. Yapıştırılan metin
Fakat ayetin devamı çok ilginç.
Bir ayet, bir işaret, bir delil getirsen…
İnkârda direnenler yine:
“Bunlar asılsız şeylerdir.”
diyor.
İşte burada çok ince bir fark var.
Bir insan anlamadığı için soru sorabilir.
Bu güzeldir.
Sormalı.
Araştırmalı.
Delil istemeli.
Benim söylediğimi de sorgulamalı.
Benim ayetten çıkardığım yorum, Allah’ın ayeti değildir.
Ayet ayrı.
Benim anladığım ayrı.
Benim anlattığım yorum yanlış olabilir.
Bunu konuşacağız.
Ama başka bir soru daha var:
Biz gerçekten anlamaya mı çalışıyoruz, yoksa değişmemek için soru mu üretiyoruz? Yapıştırılan metin
İkisi dışarıdan birbirine çok benziyor.
Bir insan soruyor:
“Bu ne demek?”
Gerçekten öğrenmek istiyor olabilir.
Bir başkası da aynı soruyu soruyor.
Ama içinden şunu söylüyor olabilir:
“Ne söylersen söyle, benim hayatıma dokunma.”
İşte fark burada.
Ben bunu altı yıllık derslerde zaman zaman hissediyorum.
İnsanda şöyle bir beklenti oluşabiliyor:
“Hocam bugün farklı ne anlatacaksın?”
“Beni şaşırtacak ne var?”
“Öyle bir şey anlat ki çok etkileneceğim.”
“Öyle bir bağlantı kur ki vay be diyeyim.”
Tamam.
Güzel.
Yeni bir şey öğrenmek insana heyecan verir.
Ben de heyecanlanıyorum.
Bir kelime bağlantısı buluyoruz.
Bir ayetin başka ayetle ilişkisini görüyoruz.
İnsanın içi açılıyor.
Ama bir dakika…
Dün öğrendiğimiz basit şeyi yaptık mı?
Şükret dedik.
Şükrediyor muyuz?
Kul hakkı dedik.
Dikkat ediyor muyuz?
Merhamet dedik.
Evde merhametli miyiz?
Öfkeni kontrol et dedik.
Kontrol edebiliyor muyuz?
Kibirlenme dedik.
Birisi bizi uyardığında dinleyebiliyor muyuz?
Affet dedik.
Affedebiliyor muyuz?
Eğer bunları yapmıyorsak…
Belki bizim bugün ihtiyacımız olan şey yeni bilgi değildir.
Belki eski bilginin hayata inmesidir.
Çünkü insan bazen çok derin konularla uğraşıyor.
Ama evinde çok basit bir adaleti kuramıyor.
Çok büyük meseleler araştırıyor.
Ama kardeşiyle konuşamıyor.
Evrenin sırrını merak ediyor.
Ama kendi öfkesinin sebebini merak etmiyor.
Dünyanın sonunu araştırıyor.
Ama kendi kibrinin sonunu araştırmıyor.
Burada ilmi küçümsemiyorum.
Tam tersine.
İlim çok kıymetli.
Ama bilgi, insanı dönüştürmüyorsa bir noktadan sonra insanın kaçış alanına da dönüşebilir.
Çözemeyeceğimiz büyük konularla uğraşıp…
Çözebileceğimiz küçük hakikatlerden kaçabiliriz.
Bir iş yerinde çalışan yöneticiye geliyor.
“Burada hesapta hata olabilir.”
Yönetici ne diyor?
“Sen kaç yıldır bu işi yapıyorsun?”
Bir dakika.
İki yıldır yapıyor olabilir.
Ama hesap yine yanlış olabilir.
Hakikatin doğruluğu, onu söyleyen kişinin yaşıyla değişiyor mu?
Parasıyla değişiyor mu?
Makamıyla değişiyor mu?
Belki bugün çalışan öğretecek.
Belki bugün çocuğumuz öğretecek.
Çocuk diyecek ki:
“Baba, sen benimle konuşurken sürekli telefona bakıyorsun.”
Biz ne diyeceğiz?
“Ben çalışıyorum!”
Tamam, çalışıyorsun.
Ama çocuk da seninle konuşuyor.
Belki o an sana çok büyük bir tefsir gerekmiyor.
Telefonu masaya bırakman gerekiyor. Yapıştırılan metin
Bazen hidayet gerçekten bu kadar sade.
Ve burada kendimizi hemen ayetin dışına çıkarmayalım.
“Bu ayet inkârcılardan bahsediyor. Ben Müslümanım. O halde benimle ilgisi yok.”
Ayetin doğrudan muhatabını değiştirmeyelim.
Her yanlış yapan insana “inkârcı” demeyelim.
Ama ayetin gösterdiği tavra bakıp kendimizi sorgulayalım:
Ben hakikat bana dokunduğunda ne yapıyorum?
Kur’an evimizde olabilir.
Telefonumuzda Kur’an uygulaması olabilir.
Güzel bir tilavet duyduğumuzda duygulanabiliriz.
Ama bir miras meselesi olduğunda ayetin söz hakkı var mı?
Eşimiz yorgunken merhamet ayetlerinin söz hakkı var mı?
Çalışanımıza ödeme yaparken adaletin söz hakkı var mı?
Çocuğumuz hata yaptığında öfkemizin mi, merhametin mi söz hakkı var?
Kur’an’ın hayatımızdaki yerini yalnızca okuduğumuz sayfalarda değil…
verdiğimiz kararlarda da aramamız gerekiyor. Yapıştırılan metin
BİLGİ ÇOK, DÖNÜŞÜM AZ
Bugün tarihte belki hiç olmadığı kadar bilgi elimizin altında.
Bir şeyi bilmiyoruz.
Telefonu açıyoruz.
Soruyoruz.
Meal var.
Tefsir var.
Video var.
Kitap var.
Podcast var.
Yapay zekâ var.
Bir sorunun cevabına birkaç saniyede ulaşabiliyoruz.
Ama şunu sormamız lazım:
Bilgi arttı.
Peki insanın öfkesi azaldı mı?
Bilgi arttı.
Kibir azaldı mı?
Bilgi arttı.
Aileler daha adil oldu mu?
Bilgi arttı.
İnsan daha huzurlu oldu mu?
Demek ki bilgiyi depolamak başka bir şey.
Onu yaşamak başka.
Telefonumuzda sabır üzerine elli video kayıtlı.
Öfke kontrolü üzerine yirmi konuşma kayıtlı.
İletişim üzerine kırk içerik kaydetmişiz.
Telefonun hafızası dolmuş.
Biz hâlâ aynı tartışmanın içindeyiz!
Biraz komik.
Ama biraz da acı.
Çünkü bilgi artık bulunması zor olan şey değil.
Bilgiyi davranışa dönüştürmek zor. Yapıştırılan metin
Burada eğitim meselesi de çok önemli.
Çocuğumuz matematik öğrensin.
Bilim öğrensin.
Dil öğrensin.
Teknoloji öğrensin.
Elbette.
Hepsi kıymetli.
Ama bir şey daha öğrenmesi gerekiyor:
Bu bilgiyi ne için kullanacak?
Güç elde ettiğinde adaletli olacak mı?
Para kazandığında başkasının hakkını koruyacak mı?
Hata yaptığında sorumluluk alabilecek mi?
Bir insanı kırdığında özür dileyebilecek mi?
Çünkü çocuk sınıfta dürüstlüğü öğreniyor.
Eve geliyor.
Babası telefonda:
“Evde değilim de.”
diyor.
Şimdi çocuk hangi dersi öğrenecek?
Defterdeki dersi mi?
Evdeki dersi mi?
İkisini de görecek.
Ama evde yaşananın etkisi çok daha güçlü olabilir.
O yüzden başkalarının eğitimini konuşurken kendi örnekliğimizi unutmayalım. Yapıştırılan metin
Altı yıldır Kur’an çalışıyoruz.
Ben kendime de bunu sormak zorundayım:
Anlattığım ayet benim konuşmamı yumuşatıyor mu?
Beni daha adaletli yapıyor mu?
Yanımda çalışan insan anlattığım adaletten pay alıyor mu?
Ailem anlattığım merhameti bende görebiliyor mu?
Yoksa ben ayeti çok güzel anlatıyorum ama evde başka bir Yakup muyum?
İşte mesele burada.
Bu sorular kendimizi dövmek için değil.
Bilginin hayatımıza gireceği kapıyı bulmak için. Yapıştırılan metin
59. AYET — KALBİN KAPANMASI
Ve şimdi 59. ayet geliyor:
“Allah, bilmeyenlerin kalplerini işte böyle mühürler.”
Çok ağır.
Ama bunu önceki ayetten koparmayalım.
Önümüzde hakikate karşı ısrarla kapanan bir tavır var.
Delil geliyor.
Reddediyor.
Örnek geliyor.
Reddediyor.
Ayet geliyor.
Reddediyor.
Buradaki “bilmeyenler” ifadesini yalnızca okuma yazma bilmeyen insanlar gibi düşünmeyelim.
İnsan üniversite bitirmiş olabilir.
Çok kitap okumuş olabilir.
Çok konuşuyor olabilir.
Ama kendi yanlışını duyabilmeye kapalı olabilir. Yapıştırılan metin
Bence burada kendimize sorabileceğimiz en ağır sorulardan biri şu:
Ben düzeltilebilir biri miyim?
Bir düşünelim.
Yanımda çalışan biri bana rahatça:
“Burada yanlış yaptınız.”
diyebiliyor mu?
Eşim bana:
“Bu davranışın beni incitiyor.”
dediğinde dinliyor muyum?
Çocuğum bana itiraz ettiğinde hemen:
“Bana karşı gelme!”
mi diyorum?
Yoksa gerçekten söylediğini düşünüyor muyum?
Bazen insan:
“Kimse bana bir şey söylemiyor.”
diyor.
Acaba söylediklerinde ne yaptık?
Her seferinde kızdıysak…
Her seferinde susturduysak…
Her seferinde küçümsediysek…
Bir süre sonra insanlar susar.
Ama onların susması bizim haklı olduğumuz anlamına gelmez.
Belki artık bizden ümidi kesmişlerdir. Yapıştırılan metin
Bir baba düşünün.
Oğluyla birlikte iş yapıyor.
Oğlu geliyor:
“Baba, müşteriye verdiğimiz sözü tutmadık.”
diyor.
Baba hemen geriliyor:
“Şirketi sen mi yöneteceksin?”
“Ben senden önce bu işi yapıyordum.”
“Bana iş öğretme.”
Akşam eve gidiyor.
Bir düşünüyor.
Oğlu haklı.
Şimdi sabah ne yapacak?
İşte asıl imtihan burada.
Çünkü gidip:
“Dün seni dinlemedim. Haklıydın.”
demesi gerekiyor.
Zor.
Niye?
Çünkü yalnızca iş kararını değiştirmiyor.
Kibrinden de biraz vazgeçiyor.
Ama bunu söylediği an çok başka bir şey oluyor.
Müşteriyle sorun düzeliyor.
Ve oğlunun içinde de bir şey düzeliyor.
“Babam beni duydu.”
İnsan bazen hakikati kabul ettiğinde tartışmayı kaybettiğini sanıyor.
Halbuki belki bir insanın güvenini kazanıyor. Yapıştırılan metin
Kalbin kapanması bazen bir anda olmuyor.
Yavaş yavaş.
İlk yalanı söylediğinde insan rahatsız oluyor.
İkinci biraz daha kolay.
Onuncu artık alışkanlık.
İlk haksızlıkta vicdan konuşuyor.
Sonra mazeret buluyoruz.
Sonra mazereti doğru kabul ediyoruz.
Sonra da haksız olduğumuzu söyleyen insana kızıyoruz.
İşte tehlike burada.
Bir insan yanlış yaptığını bildiği sürece dönüş ihtimali vardır.
Ama yanlışını artık doğru zannediyorsa…
İş çok daha zor.
Çünkü artık sorun hatada değil.
Ölçü bozulmuştur.
Bugünün dünyasında da bu çok ciddi.
Sosyal medya bize ne yapıyor?
Ben ne düşünüyorsam bana sürekli onu gösteriyor.
Benim gibi düşünen insanlar.
Benim beğendiğim görüşler.
Benim kızdığım insanlar.
Bir süre sonra kendi sesimi yüzlerce insandan geri duyuyorum.
Sonra ne zannediyorum?
“Herkes böyle düşünüyor.”
Hayır.
Algoritma sana seni gösteriyor olabilir.
İnsan kendi yankı odasının içinde büyüdükçe, hakikati değil kendi kanaatini doğrulatmaya başlayabilir.
İşte o yüzden insan zaman zaman şunu sormalı:
“Ya ben yanılıyorsam?”
Bu soru insanı küçültmez.
Bu soru insanı korur.
DÜŞÜŞLERİMİZDE KENDİ PAYIMIZI GÖREBİLMEK
Burada başka bir mesele daha var.
Hayatta hepimiz düşebiliriz.
İşimiz bozulabilir.
Bir ilişki dağılabilir.
Para kaybedebiliriz.
Yanlış karar verebiliriz.
Bazen sebepler bizim elimizde değildir.
Her sıkıntı yaşayan insana:
“Sen yanlış yaptığın için böyle oldu.”
diyemeyiz.
Bu adil olmaz.
İmanlı insan da hastalanır.
Dürüst insan da işini kaybedebilir.
İyi insan da zulme uğrayabilir. Yapıştırılan metin
Ama şunu da soracağız:
Benim payıma düşen ne?
Çünkü bazı insanlar düştüğünde kalkamıyor.
Niye?
Çünkü kendisinde hiçbir hata görmüyor.
“Ekonomi.”
“Ortak.”
“Çalışan.”
“Aile.”
“Eşim.”
“Çocuğum.”
“Herkes.”
Peki sen?
“Ben mi? Benim hiçbir yanlışım yok.”
İşte bu cümle tehlikeli.
Çünkü bir insan kendi payını görebildiği yerde değişebilir.
Kendi payını hiç görmüyorsa değiştirecek hiçbir şey bulamaz.
Kibir bizi bazen ilk hatamızdan daha çok yorar.
Bir insanı kırdık.
Sonra:
“Ben kırmadım.”
dedik.
Karşıdaki:
“Kırıldım.”
dedi.
Bu sefer:
“Sen de çok hassassın.”
dedik.
Yani ilk hatayı savunmak için ikinci hatayı yaptık.
Sonra üçüncüyü.
Halbuki bir yerde durup:
“Evet, burada yanlış yaptım.”
desek…
Bu bizim sonumuz değil.
Belki dönüşümüzün başlangıcı. Yapıştırılan metin
60. AYET — SABRET, ÇÜNKÜ SONUÇ SENİN ELİNDE DEĞİL
Ve sûrenin son ayeti geliyor.
- ayet.
Hz.Muhammed (s.a.) sabra çağrılıyor.
Allah’ın vaadinin hak olduğu hatırlatılıyor.
Kesin inanmayanların onu hafifliğe, kararsızlığa sürüklememesi isteniyor. Yapıştırılan metin
Burası bana çok iyi geliyor.
Çünkü insan doğruyu yapmaya çalışırken yoruluyor.
Anne yoruluyor.
Baba yoruluyor.
Öğretmen yoruluyor.
Hoca yoruluyor.
İşveren yoruluyor.
Çalışan yoruluyor.
Sen anlatıyorsun.
Karşıdaki dinlemiyor.
Bir daha anlatıyorsun.
Yine aynı.
İyilik yapıyorsun.
Karşılığını görmüyorsun.
Bir ilişkiyi düzeltmeye çalışıyorsun.
Tekrar bozuluyor.
Sonra insan diyor ki:
“Ben niye uğraşıyorum?”
İşte tam burada 60. ayet geliyor:
Sabret.
Çünkü senin görevin her sonucu kontrol etmek değil.
Bu 52 ve 53. ayetlerle de çok güzel bağlanıyor.
Orada ne demişti?
Sen ölülere işittiremezsin.
Sağırlara duyuramazsın.
Körleri hidayete erdiremezsin.
Peki ne yapacağım?
Sabredeceksin.
Doğruyu söyleyeceksin.
Doğruyu yaşayacaksın.
Elinden geleni yapacaksın.
Ama karşındaki insanın iradesini kontrol etmeyeceksin.
Ben altı yıldır her sabah Kur’an anlatıyorum.
İnsanların hepsini değiştirebilir miyim?
Hayır.
Ben ne yapabilirim?
Çalışırım.
Araştırırım.
Anlatırım.
Bir ayeti elimden geldiğince doğru aktarmaya çalışırım.
Kendi yorumumu ayetten ayırırım.
Ama sizin yerinize sabredebilir miyim?
Hayır.
Sizin yerinize özür dileyebilir miyim?
Hayır.
Sizin yerinize kardeşinizi arayabilir miyim?
Hayır.
Sizin yerinize bir hakkı iade edebilir miyim?
Hayır.
Bir yerden sonra sıra bize geliyor.
Ve bu çok önemli.
Çünkü bazen insan sorumluluğu anlatana yüklüyor:
“Hocam beni etkile.”
“Hocam beni ikna et.”
“Hocam öyle anlat ki ben değişeyim.”
Ben elimden geleni yaparım.
Ama sen de kapıyı açacaksın.
- ayet bize başka bir şey daha öğretiyor.
Karşımızdaki insanın yanlışlığı bizim karakterimizi belirlemesin.
Biri kaba davrandı.
Ben de kaba mı olacağım?
Biri beni aldattı.
Ben de mi aldatacağım?
Biri haksızlık yaptı.
Ben de mi haksızlık yapacağım?
O zaman bana kötülük yapan kişi, benim nasıl biri olacağımı belirlemeye başlamış olmaz mı?
Hayır.
Hakkımızı arayacağız.
Gerekirse sınır koyacağız.
Zarar gördüğümüz yerden çıkacağız.
Sabır demek zulmün içinde oturup beklemek değildir.
Ama hakkımızı ararken biz de zalim olmayacağız.
Öfkemiz bize yalan söyletmeyecek.
Kırgınlığımız adaletsizliğe çevrilmeyecek.
Bir insanın merhametsizliği yüzünden bütün insanlara karşı kalbimizi kapatmayacağız. Yapıştırılan metin
İşte sabır biraz da budur.
Başkalarının yanlışının seni yanlış bir insana dönüştürmesine izin vermemek.
Bir de kendi değişimimize sabretmek gerekiyor.
Bugün bir şeyi fark ettik.
Yarın yüzde yüz düzelmeyebiliriz.
Yine öfkelenebiliriz.
Yine söz kesebiliriz.
Yine savunmaya geçebiliriz.
Ama artık ne yapacağız?
Fark ettiğimiz anda döneceğiz.
“Bir dakika… Az önce yine seni dinlemedim. Baştan anlatır mısın?”
Bu çok güzel bir cümle.
Mükemmel olmadığımızı kabul ediyor.
Ama değişmeye açık olduğumuzu gösteriyor.
Bir özür diledik.
Karşıdaki hemen normale dönmedi.
Biz de:
“Ben özür diledim daha ne yapayım!”
diyoruz.
Bir dakika.
Sen bir dakikada özür diledin.
Belki o insan yıllardır taşıyor.
Onarım zaman isteyebilir.
Sabır burada da lazım. Yapıştırılan metin
BU DÖRT AYETİN ZİNCİRİ
Şimdi 57’den 60’a bir bütün olarak bakalım.
57:
Mazeretlerin fayda vermeyeceği bir gün var.
Yani bugün düzeltebiliyorsan düzelt.
58:
Kur’an hakikati anlamamız için türlü türlü örnekler önümüze koyuyor.
Yani mesele sürekli daha yeni, daha şaşırtıcı bir şey istemek değil.
59:
İnsan hakikate karşı sürekli kapanırsa çok ağır bir noktaya gelebilir.
O yüzden kendine sor:
“Ben düzeltilebilir biri miyim?”
60:
Ve doğruyu yapmaya çalışırken sabret.
Çünkü Allah’ın vaadi haktır.
Bence sûrenin finalindeki zincir bu.
Mazereti bırak.
Hakikati dinle.
Kalbini kapatma.
Ve sabret.
Ve ben bugün özellikle 58. ayette kendimize dönmek istiyorum.
Çünkü insanlarda zaman zaman şöyle bir beklenti oluşuyor:
“Hocam çok farklı şeyler anlat.”
“Çok değişik şeyler bul.”
“Beni sürekli şaşırt.”
Ama belki Allah’ın bize söyleyeceği şey bugün çok basittir.
Git özür dile.
Bitti.
Belki bugün bütün ders bu.
Bir başkasına:
Hakkını ver.
Bir başkasına:
Eşini dinle.
Bir başkasına:
Kardeşini ara.
Bir başkasına:
Şükret.
Bir başkasına:
Kibirlenme.
Biz ne diyoruz?
“Bunları biliyoruz.”
İşte ben de soruyorum:
Biliyorsak yapıyor muyuz?
Çünkü bilginin kıymeti, hayatımıza girdiği yerde ortaya çıkıyor.
Şimdi hepimiz bir insan düşünelim.
Belki şu an aklımıza geldi.
Uzun zamandır konuşmamız gereken biri.
Bir hata.
Bir hak.
Bir özür.
Bir borç.
Bir kırgınlık.
Bir alışkanlık.
Bir davranış.
Hemen zihnimiz başka yere kaçmasın.
“Evet ama o da…”
Hayır.
Şimdilik “o da”yı bırak.
Ben ne yapabilirim?
Sadece bunu sor.
Bugün bir tek somut adım.
On tane değil.
Bir tane.
Belki telefon.
Belki mesaj.
Belki ödeme.
Belki özür.
Belki susmak.
Belki dinlemek.
Belki “Haklısın” demek.
Çünkü dinlediğimiz dersin etkisini yalnızca ders sırasında ne kadar duygulandığımız belirlemiyor.
Ders bittikten sonra ne yaptığımız da belirliyor. Yapıştırılan metin
Altı yıldır Kur’an çalışıyoruz.
Belki artık şu soruyu biraz azaltıp:
“Bugün yeni ne öğreneceğiz?”
şunu daha çok sormamız gerekiyor:
“Daha önce öğrendiğim hangi hakikati hâlâ yaşamıyorum?”
Bence bu soru çok daha güçlü.
Çünkü insan bazen yeni bir kapı arıyor.
Halbuki önündeki kapı açık.
İçeri girmiyor.
Belki hidayet her zaman yeni bir şey keşfetmek değildir.
Bazen bildiğin doğruyu nihayet yapmaktır.
Ve şimdi başladığımız yere dönelim.
Bir ayet okuduğumuzda…
O ayetin hayatımızda bir şeyi değiştirmesine hazır mıyız?
- ayetin uyarısını duyduk:
Mazeretlerin işe yaramayacağı bir gün var.
- ayette Kur’an’ın önümüze koyduğu örneklerle ve hakikat karşısındaki tavrımızla yüzleştik.
- ayette kalbin kapanması konusunda sarsıcı bir uyarı gördük.
- ayette ise sabra, istikamete ve Allah’ın vaadine güvenmeye çağrıldık. Yapıştırılan metin
O zaman bugün ders bittikten sonra bir şey değişsin.
Çok büyük bir şey olmak zorunda değil.
Ama gerçek olsun.
Bir insanla konuşmamız gerekiyorsa konuşalım.
Bir hakkı vermemiz gerekiyorsa verelim.
Bir yanlışımızı kabul etmemiz gerekiyorsa kabul edelim.
Birini dinlememiz gerekiyorsa bu defa gerçekten dinleyelim.
Çünkü Kur’an yalnızca kulağımıza ulaşmak için inmedi.
Hayatımıza ulaşmak için indi.
Ve belki Rûm Suresi’nin son dört ayetinden bugün alacağımız en önemli cümle şu olsun:
Hakikat geldiğinde kendimizi savunmaya değil, kendimizi düzeltmeye çalışalım.
Mazereti azaltalım.
Kalbimizi açık tutalım.
Doğruyu bildiğimiz yerde onu yaşayalım.
Ve hemen sonuç görmesek bile sabredelim.
Çünkü Allah’ın vaadi haktır.